« فَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّه » 114 فخر : كلبىّ گفته است : چون بدستور پيغمبر ( ص ) روابط تجارتى اجناس به مكه از طرف پيغمبر ( ص ) ممنوع شد ، و آنها سخت در تنگناى روزى و لوازم زندگى افتادند ، رؤساء و بزرگان مكّه حضور پيغمبر عرض كردند : مردها با تو دشمن شدند ، ولى زن و بچه چه تقصير دارند ؟ پيغمبر ( ص ) اجازه فرمود كه نقل خوردنى بمكّه ممنوع نيست و مردم خوردنى به آن جا بردند ، اين جمله در دنباله ى اين قضيّه است كه اينها را خدا روزى شما كرده است بخوريد و دست از كفر برداريد ، ابن عبّاس گفته است : يعنى اى مسلمانان از اين غنيمتها كه روزى شما كرديم بخوريد كه حلال است و پاك . « إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ » 115 فخر : احكام اين آيه در چهار سوره ى النّحل و انعام كه بمكّه نازل شده است و بقره و مائده كه بمدينه نازل شده است مكرّر شده است و در سوره ى انعام اوّل گفته شده است « لا أَجِدُ فِي ما أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلى طاعِمٍ » يعنى هيچ چيز بر من حكم حرمتش نرسيده است مگر همان مردار و دنباله ى آن و هم در سوره ى مائده گفته شده است « أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ الأَنْعامِ » يعنى چيزى از چهار پايان كه در اختيار داريد حرام نيست در دنباله ى آن محرّمات به آن گفته شده است پس چون در چهار سوره ى قرآن خوردنيهاى حرام همين چهار چيز است نميتوان حكم بحرمت چيز ديگر كرد مگر باجماع و دلائل قطعى . « وَلا تَقُولُوا لِما تَصِفُ أَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هذا حَلالٌ » 116 فخر : در دنباله ى تعيين محرّمات تأكيد شده است كه عربها خود سرانه چيزيرا حلال و حرام نكنند كه عاقبت آن مجازات سخت است . مجمع : بقرائت شاذّ « الْكَذِبَ » با كسر باء خوانده شده است كه بدل و تابع باشد از « كم » كه مضاف اليه است و مسلم بن محارب « الْكَذِبَ » با رفع خوانده است كه صفت و تابع السنة باشد كه فاعل است و جمع كاذب و معنى چنين خواهد بود : آنچه كه زبانهاى دروغگوى شما توصيف مىكند . « وَعَلَى الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا » 117 مجمع : ارتباط اين آيه و مناسبت ذكر